ŚCIEŻKA EKOLOGICZNA

    Uchwatą nr XX/218/2001, Rada Gminy Świlcza z dn. 27.07.2001 r uznata zbiornik wodny „Trzciana Olszyny" wraz z przyległy terenem za użytek ekologiczny - 30,5 ha.
Teren ścieżki wg Kondrac-kiego leży w mezoregionie Pra-dolina Podkarpacka wchodząca w skład makroregionu Kotlina Sandomierska. W obrębie doliny rzeki Mrowli (Czarna) występują utwory holoceńskie wykształcone jako: gliny, gliny pylaste, piaski gliniaste lub pyty i lokalnie torfy. Rzeka Mrowia (Czarna) bierze początek w okolicach Będziemyśla w Przysiółku Grudna na wys. 335,7m., odwadnia ten obszar i wpływa do Wisłoka w Zaczerniu. Na tym terenie eksploatowane były torfy, pozostały po nich wyrobiska, które wymagają rekultywacji lub nastąpi tu sukcesja naturalna spontanicznej roślinności. Wg podziału geobotanicznego obszar ten leży w Okręgu Puszcza Sandomierska wchodzący w skład Krainy Kotlina Sandomierska.
 

    Na tym obszarze dominują nitrofilne zbiorowiska pól uprawnych, terenów ruderalnych i wydeptywanych oraz półnaturalne lub antropogeniczne zbiorowiska łąkowe (na glebach po eksploatowanych torfowiskach), a niewielkie powierzchnie zajmują lasy i to też silnie zantropogeni-zowane. Na terenie ścieżki występują fragmenty lasów olszowych oraz stadia inicjalne lasów łęgowych, olsów i grądów. Na polach w uprawach zbożowych spotyka się zespół wyki czteronasiennej z udziałem wyki brudnożóttej oraz zespół skrytka polnego i rumianku, a uprawom okopowym towarzyszą zespoły chwastnicy jednostronnej i włośnicy, zótticy z włośnicą oraz jasnoty purpurowej i przetacznika lśniącego. Siedliska ruderalne, brzegi zbiorników wodnych, dolinę rzeki, wzniesienia i stoki opanowuje zbiorowisko z klasy bytic, a na skrajach pól rozwijają się zbiorowiska stulichy psiej i pokrzywy z malwą zaniedbaną, oraz serdecz-nika z łopianem pajęczynowatym. Natomiast na miedzach i przydrożach śródpolnych pospolity jest zespół wrotycza z bylicą pospolitą.
Półnaturalne i antropogeniczne zbiorowiska łąkowe opanowuje bogaty florystycznie zespół rajgrasu wyniosłego, a na wilgotnych stale podtopionych tąkach występuje zbiorowisko ostrożenia warzywnego i rdestu wężownika. Na tym terenie rozwijają się fragmentarycznie zbiorowiska wodne i nadwodne, zajmując zarastające doły potorfowe, śródpolne oczka wodne, starorzecze, rowy melioracyjne itp.
 

1.POLA UPRAWNE I TORFOWISKO NISKIE

    Tutaj zaobserwować można najdalej posunięty proces synantropizaji zacierający swoistość przyrody naturalnej. Na polach uprawnych w zależności od uprawy będą towarzyszyły inne zespoły roślinne zwane chwastami segetalnymi, które mogą być pochodzenia miejscowego (=apofity) oraz gatunki chwastów pochodzenia obcego (=antropofity). Na polach rosną m. in.: chaber bławatek, mak polny, bniec biały, chwastnica jednostronna, bratek polny, dymnica pospolita, dziurawiec rozesłany, groszek bulwiasty, gwiazdnica pospolita, g. trawiasta, jaskier rozłogowy, kąkol polrly, komosa biała, k. wielonasienna, koniczyna biała, lucerna nerkowata, marchew zwyczajna, mietlica pospolita, mięta polna, mniszek pospolity, niezapominajka polna, ostrożeń polny, owies głuchy, perz rozłogowy, podbiał pospolity, powój polny, poziewnik szorstki, p. dwudzielny, przetacznik bluszczykowy, p. perski, p. polny, przytulia czepna, rdest powojowy, r. ptasi, rumian polny, skrzyp leśny, s. polny, tasznik pospolity, tobołki polne, wiechlina roczna, maruna bezwonna i wiele innych. Pola uprawne są miejscem bytowania wielu gatunków grzybów, owadów i zwierząt. Na torfowisku dominują turzyca brzegowa, oraz trawy i mszaki. Roślinności tej towarzyszy szereg gatunków zwierząt, grzybów itp. Widoczna jest dolina, którą płynie rzeka Mrowia (Czarna) z intensywnie zantropogenizowanymi brzegami. Jeszcze przed rokiem 1969/70 żył w niej rak rzeczny, ale po wybudowaniu Zakładu Polichemia wyginęły raki i szlachetne ryby.
Występują tu ptaki charakterystyczne dla otwartego krajobrazu rolniczego mozaiki pclno-łąkowej: duże stada żerujących na łąkach szpaków, czajek, kwiczołów, niekiedy w towarzystwie pojedynczych bocianów białych. Ponadto spotyka się tu: bażanta, kuropatwę, skowronka polnego, srokę, pustułkę (mały rudawy drapieżnik polujący na gryzonie metodą zawisania w powietrzu, spotykany także zimą), dzierzbę srokosz (przypomina miniaturkę sroki, wysiaduje na czubkach krzewów, drutach clekirycznych, czatując na owady, a zimą zwykle na gryzonie), myszołowa zwyczajnego (lata wolno nad polami i często zawisa, spotykany cały rok. szczególnie licznie zimą), m. włochatego (krewniak naszego myszołowa, który w Polsce zimuje, przylatując z tundry północnoeuropejskiej), kląskawkę, pokląskwę łozówkę, cierniówkę i świergotka łąkowego (to małe ptaki wielkości wróbla, związane z łąkami i turzycowiskami).
 

2.BRZEG STAWU OD STRONY
POŁUDNIOWO-ZACHODNIEJ

    Staw o pow. 2,67 ha (w dole potorfowym) jest to zbiornik typu linowo-szczupakowego. Od strony zachodniej sąsiaduje z nim pole uprawne, a od południowej łąka, które oddziela niewielki pas roślinności leśno-szuwarowej chroniący wody tego zbiornika przed zanieczyszczeniem spływającym z łąk i pól uprawnych. Na polach ugorowanych i łąkach spotkać można np. silnie trujący grzyb wieruszkę zatokową, niekiedy myloną z pieczarką oraz smaczny grzyb jadalny czubajkę kanię. Od stron północnej i wschodniej sąsiaduje on z lasem olszowym. Wody zbiornika są bardzo podatne na eutrofizację z powodu znacznej żyzności jego dna. W zbiorniku tym licznie żyją: karasie oraz spotyka się liny, okonie, karpie i szczupaki. (Czy wiesz, że powierzchnia skrzeli ryby ważącej 450 gramów i mającej około 40 cm długości wynosi około 700 cm2). Na stawie po powierzchni wody pływają takie owady jak: nartniki i krętaki, nad wodami latają komary, ważki (=świtezianka) i inne. Na sąsiadującej łące rośnie licznie trawa śmiałek darniowy oraz firletka poszarpana, barszcz zwyczajny, tojeść rozesłana, kuklik zwisły, żywokost lekarski, wiązówka błotna, niezapominajka błotna, bodziszek łąkowy, przetacznik ożankowy i widoczne są ślady bytowania kreta. Na skraju zbiornika rosną gatunki ruderalne, m. in.: jasnola biała, j. plamista, pokrzywa zwyczajna, łopian większy oraz leśne olsza czarna (okaz sześciopniowy forma pastwiskowa), topola osika, topola, bez czarny, trzmielina europejska, wierzba iwa, w. biała, w. krucha, kruszyna pospolita i inne.
Istniejąca wieża widokowa umożliwia podziwianie samej przyrody oraz okolicy, z której widoczna jest urokliwa dolina Mrowli z szuwarami, zaroślami, lasami, łąkami i polami, na południe widoczne są wsie: Trzciana, Woliczka i Świlcza, a za nimi rysują się wypiętrzenia Pogórza Strzyżowskiego.
Występują tu ptaki wodne charakterystyczne dla środowiska otwartej tafli wody jak: zausznik, perkozek, (małe ptaki nurkujące, spotykane tu zwykle w niewielkich stadkach, zatrzymujące się podczas wiosennych i jesiennych migracji), łabędź niemy, kaczka krzyżówka, cyranka. Ponadto występuje tu: świstun, cyraneczka, płaskonos, rożeniec (kaczki pochodzenia północnoeuropejskiego, zatrzymują się w czasie wiosennych i jesiennych wędrówek), mewa śmieszka (łowi drobne ryby ale można ją także widzieć na polach podczas orki), łyska (zwykle przebywa w pasie przybrzeżnych trzcin, wiosną i jesienią w dużych stadach), kokoszka wodna (przebywa w pasie trzcin do czasu zamarznięcia wody, odlatuje najpóźniej na zimę), kuliczek piskliwy (przelatuje nad wodą bardzo nisko z wyciągniętymi ku dołowi skrzydłami), rybitwa czarna (wiosną tworzy duże stada łowiąc owady nad wodą), rybitwa zwyczajna (łowi ryby z lotu pikującego), zimorodek (niebieski mały ptak łowi ryby z pozycji czatującej na gałęzi krzewu, przebywa wiosną i późnym iatem), jaskółka oknówka, j. dymówka.

    Rośnie tu ols (las olszowy), w którym można podziwiać dorodne okazy olszy czarnej, z których najgrubsza ma obwód 228,5 cm (rośnie tu około 36 sztuk dorodnych olsz, a wiele wycięto przed laty, z których jeden pień został oczyszczony i zakonserwowany aby można odczytać jego wiek w chwili ścięcia itp). Las to żywe muzeum, które jest źródłem życia, leczenia i wypoczynku.
Wiosną masowo kwitną tu: ziarnopłon wiosenny, zawilec gajowy, z. żółty, knieć błotna (kaczyniec) oraz kuklik zwisły oraz złoć żółta, miodunka pospolita, szczawik zajęczy, śledziennica skrętolistna, leszczyna pospolita, bodziszek cuchnący, śnieżyczka przebiśnieg, wawrzynek wilczełyko, psianka słodkogórz, karbieniec pospolity, trzmielina europejska i inne gatunki. Można spotkać tu: winniczka, który jest największym ślimakiem z muszlą w Europie Środkowej (w 2001 r. bardzo licznie występował). Ponadto spotkać tutaj można: żabę wodną, rzekotkę drzewną, sarnę i inne. Na odcinku między tym przystankiem a przystankiem 4 można spotkać bobra europejskiego.
Występują tu i gniazdują ptaki związane z kępami drzew w środowisku podmokłym jak: słowik szary, rudzik, pokrzewka czarnołbista (trudne do zaobserwowania, intensywnie śpiewają szczególnie pod wieczór). Ponadto spotyka się tu: ziębę, wilgę, kukułkę, sowę uszatą, jastrzębia, pustułkę, czaplę siwą, grzywacza i turkawkę. Występują również: bąk (wiosną wieczorem i nocą bardzo głośno buczy), a zimą w zakrzewieniach sikorkę bogatkę, s. modrą, s. czarnogłową, raniuszka, czyżyka i strzyżyka.
 

    Wzdłuż doliny rośnie szuwar trzcinowy ze znacznym udziałem niecierpka Roylego. Na samym mostku rosną licznie mech płonnik oraz porosty złotorost ścienny, tarczownica i inne. Obserwujemy tutaj uregulowane brzegi rzeczki Mrowli z początkowym stadium sukcesji łęgu olszowego, od strony południowej rośnie ols, w którym drzewostan budują m.in.: olsza czarna, topola osika, t. czarna, a podszycie: kruszyna pospolita, bez czarny, kielisznik zaroślowy, wierzby na których rosną mchy, huby i inne. Do lasu dochodzimy przez most betonowy rzadko używany. Wzdłuż rzeki rośnie m.in.: trzcina pospolita, manna mielec, niecierpek Roylego (nazwa gat. pochodzi od tego, ze po dotknięciu dojrzałych owoców pękają one wystrzeliwując nasiona na odległość do 3m). Niecierpek ten jest gatunkiem obcym w naszej florze pochodzi z Himalajów i Indii. Do Europy sprowadzony został jako roślina ozdobna w 1839 r.
W Polsce zanotowany w 1935 r., zdziczał z uprawy i zadomowił się na siedliska łęgu wierzbowo-topolowego oraz w dolinach rzek. Na całym ciągu ścieżki biegnącej lasem i zaroślami w 2001 roku licznie występował ślimak winniczek (odżywia się warzywami i owocami oraz pokrzywami, mniszkiem, podbiałem, podagrycz-nikiem, a młode zjadają jaja ślimaka oraz młode okazy -kanibamizm). Zimę spędzają zakopane w ziemi na głębokości kilku centymetrów.
Występują tu ptaki charakterystyczne dla zadrzewień polno-łąkowych na podłożu wilgotnym, są to: myszołów zwyczajny (gniazdujący), jastrząb, bażant, kukułka, gołąb grzywacz, kruk (gniazdujący), wilga, drozd śpiewak, kos, słowik szary, piegża, rudzik, pokrzewka czarnołbista, pokrzywnica, sowa uszata, zięba, gil, słonka, piecuszek oraz pierwiosnek związane z koronami wysokich drzew, ale gniazdujące na ziemi. Zimą widywane są w stadach dzięcioł duży, dzięciołek, sikorka bogatka, s. modra, s. czarnogłówka, czyżyk, strzyżyk, kowalik, pełzacz leśny oraz czeczotka przybywa z północy zimą zwykle z czyżykami.
 

Gdy krwią słońca zachód ociekł,
I na gnieździe zasnął bociek,
Żaby rade - rada w radę,
W rozmarzonych cisz zadumie
Głos podaje kuma kumie,
Będą kumkać tak do rana,
Bo nie boją się bociana
L.Staff

    Rośnie tu las stanowiący „żywe muzeum" z wodą stagnującą, na której pływają różne gatunki rzęsy, a ich obecność świadczy o dość dużej żyzności wody (rzęsa wykorzystywana jest w biologicznych oczyszczalniach ścieków np. w Chmielniku koło Rzeszowa). Fragment ten jest niezwykle cenny przyrodniczo jako miejsce występowania roślin chronionych oraz rozrodu: owadów, płazów, gadów, ptaków i ssaków. Las ten pełni rolę filtru biologicznego wychwytującego i wykorzystującego biogeny, które mogą zagrozić zbiornikowi wodnemu oraz samej rzece Mrowli. Drzewostan buduje głównie olsza czarna z domieszką topoli i wierzby, a w podszyciu licznie rosną: bez czarny, kruszyna pospolita oraz psianka słodkogórz, i młode okazy drzew, w runie występują: ne-recznica grzebieniasta, n. błotna, turzyca długokłosowa, karbieniec pospolity i inne. Spotyka się tu. m.in.: ślimaka winniczka, rzekotkę drzewną, żabę wodną, traszkę grzebienistą, zaskrońca, bobra europejskiego. Zapuszczają się tu sarny oraz może ono być miejscem na reintrodukcję żółwia błotnego. W lustrze wody bardzo urokliwie odbijają się drzewa, a szczególnie pochylony okaz olszy czarnej porośniętej mchem.
Spotyka się tu ptaki charakterystyczne dla zadrzewień graniczących z łąkami i zastoiskami wodnymi, są to: kaczka krzyżówka, k. cyranka, kukułka, sroka, dzierzba gąsiorek (łowi owady i nabija na ciernie krzewów), krogulec, słowik szary, pokrzewka czarnołbista, trznadel, łozówka, strumieniówka. Natomiast bekas kszyk i derkacz, to ptaki lęgowe na mokrych turzycowiskach i łąkach, gatunki ginące w Europie.
Wędrując do przystanku nr 6 mijamy serię urokliwych oczek wodnych, w których w okresie wegetacji tętni życie.
 

    Rozwija się tu zespół ostrożenia warzywnego i rdestu wężownika, jest to barwna łąka podczas kwitnienia gatunków charakterystycznych dla zespołu. Występują również np. kuklik zwisły, groszek błotny, g. łąkowy, jaskier ostry, j. rozłogowy, firłetka poszarpana, krwawnica pospolita, barszcz zwyczajny, tojest rozesłana, niezapominajka błotna, ostrożeń warzywny, o. błotny, o. polny, przetacznik ożankowy, przytulia pospolita, złocień właściwy, krwiściąg lekarski, żywokost lekarski, dzwonek rozpierzchły, wiązówka błotna, bodziszek łąkowy, b. błotny, chaber łąkowy, wierzbownica kosmata, rzeżucha łąkowa, pięciornik kurze ziele, złocień właściwy, mniszek pospolity, śmiałek darniowy i inne.
Według badań palinologicznych (Starkel, Czopek, Madeja, Budek 2002) na tym terenie rosły m. in.: sosna limba, sosna, wierzba, leszczyna, olsza, świerk, wiąz, dąb, lipa, jesion, buk, grab, jodła, klon, topola, bylica, aster, wiązówka, rutewka, rdestnica, pałka szerokolistną, skrzyp, orlica pospolita, przęśl (gat. hodowany u nas nie występuje), widliczka, torfowiec i inne oznaczone do rodziny.
Występują tu ptaki wodne z grupy zasiedlającej zbiorniki wodne i zarośla łąkowe, są to ptaki charakterystyczne dla łąk i pól: perkozek, czapla siwa, myszołów, bąk, kaczka krzyżówka, gęś zbożowa (wiosną i jesienią tworzy stadka migracyjne, są to ptaki tundry północnoeuropejskiej), kaczka cyranka, bażant, derkacz, żuraw (jesienią odpoczywają emigrując z północnej Europy), sroka, kwiczoł, dzierzba srokosz (zimą poluje na norniki), dzierzba gąsiorek, dzwoniec, słowik szary, strumieniówka, świerszczak, łozówka, cierniówka, pokrzewka czarnołbista, remiz (buduje wiszące na gałęzi gniazda w kształcie kuli z owoców pałki), świergotek.
Spotyka się tutaj: bobra, okresowo wydrę (zwykle późną jesienią), tchórza, łasicę, ropuchę szarą (stawek ten od 35 lat jest miejscem godów wiosennych ropuchy), zaskrońca, traszki, żółwia błotnego(występował tu jeszcze w latach powojennych), kumaka nizinnego, żabę zieloną, sarnę, dzika (okresowo zachodzi z pobliskich lasów) i lisa.
 

    Obszar podmokły porośnięty głównie pałką szerokolistną i trzciną pospolitą. Rosną tu m. in: niezapominajka błotna, mięta nadwodna, sit rozpierzchły, skrzyp błotny, s. bagienny, jeżogłówka, kosaciec żółty i inne, które zarastają jezioro śródłąkowe. Na powierzchni wody licznie rośnie rzęsa oraz widoczne są tu różne stadia sukcesji roślinnej. Aby stan ten zachować musi tu być prowadzona stała wycinka drzew i krzewów (ochrona czynna). W stawie między przystankami 6 i 7 bardzo licznie występuje ropucha szara oraz spotyka się tu żabę wodną, ż. trawną i inne.
Występują ptaki charakterystyczne dla siedlisk silnie podmokłych z gęstą szuwarową roślinnością z udziałem krzewów. Spotyka się tu: bażanta, błotniaka stawowego (poluje on na ptactwo błotne), wodnika, kureczkę nakrapianą (gatunek ginący w Europie), bekasa kszyka, remiza, strzyżyka (zimą w szuwarach trzcinowych, a latem w suchych lasach), słowika szarego, strumieniówkę, świerszczaka, rokitniczkę, trzcinniczka, trzciniaka (wysiaduje i głośno śpiewa z szczytu trzcin) i potrzosa.
 

    Obserwuje się tutaj sukcesję około 1,5 ha zbiornika wodnego przez roślinność łąkowo-szuwarową. Bardzo cenne miejsce lęgowe dla ptactwa głównie wodnobłotnego. Rosną tu: wierzby, olsza czarna, topola osika, kruszyna, trzmielina europejska, psianka słodkogórz, trędownik skrzydlaty, krwiściąg lekarski, jaskier ostry, rzeżucha łąkowa, żywokost lekarski, wiązówka błotna, kuklik zwisły, firłetka poszarpana, krwawnica pospolita, ostrożeń błotny, barszcz zwyczajny, śmiałek darniowy, przytulia pospolita, tojeść rozesłana, glistnik jaskółcze ziele i inne.
Występują tu ptaki typowe dla pól uprawnych oraz różnych grup siedliskowych, migrując nad tymi terenami wiosną i jesienią. Spotyka się tu drapieżniki latające tuż nad ziemią lotem koziołkującym, łapią drobne ptaki i gryzonie, są to: błotniak łąkowy, b. zbożowy, b. stawowy. Ponadto żyją tu: myszołów włochaty (żyje w tundrze, a przylatuje do nas na zimę), myszołów zwyczajny, pustułka (łowi gryzonie z lotu trzepocącego, widywana także zimą), kobuz, orzeł przedni (koczuje w okresie jesienno-zimowym), orlik krzykliwy (spotykany podczas przelotów), gęś zbożowa (regularny migrant północnoeuropejski odpoczywa i żeruje na oziminach oraz łąkach), żuraw (leci wysoko tworząc klucz, ptak przelotny).
Gatunki ptaków spotykane na polach, ugorach, miedzach i nieużytkach to: czapla siwa, bocian biały, gołąb siniak, turkawka, bażant, przepióreczka, kuropatwa, skowronek, kląskawka, pokląskwa, pliszka żółta, potrzeszcz, czajka, gołąb grzywacz, szpak i kwiczoł (tworzą duże wspólne stada jesienią), kruk, gawron, kawka, sroka, jerzyk, jaskółka dymówka, białorzytka (tylko podczas wiosennych i jesiennych przelotów). Ptaki związane z kępami krzewów polnych to: pokrzewka cierniówka, dzierzba gąsiorek, makolągwa i trznadel.
Spośród ssaków sarna (ekotyp polny) cały rok przebywa wśród pól.
Wędrując do przystanku 9 mijamy pola uprawne, a przed nami roztacza się piękny widok na całą okolicę.
 

    Roślinność segetalna oraz uprawa leśna z elementami naturalnymi. Lasek ten został posadzony w latach siedemdziesiątych, na skraju sąsiadującym z polami rośnie tu np. lipa 3-pniowa. Dość licznie na skraju lasu oraz w jego wnętrzu rośnie czeremcha amerykańska, pochodząca z Ameryki Północnej, hodowana w parkach, a tutaj dziczejąca. Drzewostan budują tu: lipa drobnolistna, jesion wyniosły, grab zwyczajny, czeremcha amerykańska, cz. zwyczajna, akacja (= grochodrzew) i inne. Rosną tu gatunki chronione jak. konwalia majowa, kruszyna, kalina koralowa. W lasku tym jest bardzo dużo siewek i odrostow klonu jaworu, k. zwyczajnego, lipy i czeremchy amerykańskiej oraz rosną tu: glistnik jaskółcze ziele, orlica pospolita, wiechlina gąjowa. w. roczna i inne.
Występują tu ptaki charakterystyczne dla wysokich i luźnych zadrzewień śródpolnych jak: jastrząb i krogulec (typowe drapieżniki polujące na duże ptaki głównie jesienią), wilga, kukułka, sowa uszata, turkawka, gołąb grzywacz, kos, srokosz, dzierzba gąsiorek, pokrzewka czarnołbista. Ptaki odżywiające się nasionami chwastów to: dzwoniec, makolągwa, zięba i trznadel. Z ssaków spotyka się sarnę polną, zająca, mysz leśną, jaszczurkę zwinkę i inne.
 

    Fragment murawy kserotermiczne z udziałem roślinności ruderalnej z zespołem wrotyczu pospolitego i bylicy pospolitej, oba gatunki ■.wstępują pospolicie ale dominuje bylica, a towarzyszą im m.in.: łopian większy, przymiotno kanadyjskie, poziewnik miękkowłosy, nawłoć pospolita, perz właściwy, lnica pospolita, sałata kompasowa, świerzbnica polna i inne. Jest tu najwyższy punkt na całej ścieżce leżący na wysokości około 214 m n.p.m., z którego roztaczają się piękne krajobrazy okolicy. Występują tu ptaki głównie wodne jako migranty wzdłuż doliny rzeki Mrowli, która stanowi główna trasę migracyjną w rynnie podkarpackiej. Są to: czapla siwa, czajka, kuliczek piskliwy (mały rtak błotny ściśle związany z brzegiem rzeki), mewa pospolita, mewa śmieszka i rybitwa zwyczajna, pustułka i błotniak stawowy (drapieżniki otwartych terenów polujące na gryzonie) oraz kląskawka (ptak południowy polny związany z łąkami).
Roślinność potencjalna na terenie ścieżki wg mapy przeglądowej I :300 000. Potencjalna roślinność naturalna Polski.
1. Ols środkowoeuropejski.
2. Niżowe łęgi olszowe i jesionowo-olszowe siedlisk wodogruntowych okresowo lekko zabagnionych.
3. Grądy subkontynentalne lipowo-dębowo-grabowe, odmiana małopolska z bukiem i jodłą.

    Zobacz galerie zdjęć stawów w Gminie Świlcza:

      Kompleks stawów w Trzcianie

      Zalew kąpielowy w Bratkowicach

      Staw na Kamyszynie

Tekst Z. Wnuk, J. Ciosek; fot. Z. Wnuk